Elastaan

Elastaan is de vezel die zwemkleding zijn stretch geeft. Zonder elastaan zou polyester of nylon niet meebewegen met het lichaam bij zwemmen of strekken. De combinatie van een stevig basismateriaal met elastaan geeft zwemkleding de pasvorm en het comfort waarvoor het bekend staat.

In het kort

• Elastaan is de polyurethaanvezel die zwemkleding zijn stretch geeft.
• Zwemkleding bevat doorgaans 10 tot 20% elastaan, gecombineerd met polyester of nylon.
• Chloor, hoge temperaturen en wasverzachter beschadigen elastaan — spoel altijd af na gebruik.

Wat is elastaan?

Elastaan is een synthetische polyurethaanvezel. De vezel kan meerdere malen zijn oorspronkelijke lengte uitrekken en springt daarna terug naar zijn oorspronkelijke vorm. Die eigenschap heet elasticiteit of terugveerwerking.

Elastaan wordt nooit puur gebruikt in kleding. Het wordt altijd gecombineerd met een basismateriaal. In zwemkleding is dat polyester of nylon. Het aandeel elastaan is doorgaans 10 tot 20% van het totale gewicht van de stof.

Elastaan, spandex en lycra zijn drie namen voor dezelfde vezel. Spandex is de gangbare naam in Noord-Amerika. Lycra is de merknaam van DuPont, de originele fabrikant. In Europa wordt elastaan het vaakst op kledinglettertjes vermeld.

Hoe elastaan werkt in zwemkleding

Elastaan in de stof geeft de kleding zijn rekbaarheid. Als je de zwembroek aantrekt of je bukt tijdens het zwemmen, rekt de stof mee. Daarna trekt hij terug naar zijn oorspronkelijke pasvorm.

Hoe meer elastaan in de mix, hoe meer stretch de stof heeft. Maar een hoger elastaanpercentage maakt de stof ook kwetsbaarder voor chloor en slijtage. De balans tussen stretch en duurzaamheid ligt bij de meeste zwemkleding op 10 tot 20% elastaan.

Welk percentage elastaan is ideaal?

| Gebruik | Aanbevolen elastaan% | Reden | |---------|---------------------|-------| | Zwembad, intensief | 10 tot 15% | Meer duurzaam bij chloorblootstelling | | Strand, casual | 15 tot 20% | Meer comfort, minder chloorcontact | | Sportieve pasvorm | 15 tot 20% | Meer stretch voor bewegen | | Zwemboxer | 15 tot 20% | Strakke pasvorm vereist meer rek |

Wat beschadigt elastaan?

Chloor: Chloor in zwembadwater breekt de polyurethaanketens in elastaanvezels af. Bij langdurig contact verliest de vezel zijn terugveerwerking. Afspoelen na gebruik beperkt de schade aanzienlijk (Bron: Textielinstituut Nederland, 2024).

Hoge temperaturen: Hitte in een wasmachine of droger tast elastaan aan. Was zwemkleding nooit warmer dan 30°C en gebruik nooit de droger.

Wasverzachter: Wasverzachter legt een coating op de vezels die de elastaanstructuur beschadigt bij herhaald gebruik.

UV-straling: Langdurige blootstelling aan direct zonlicht versnelt de degradatie van elastaan. Droog zwemkleding in de schaduw.

Elastaan en chloor: een combinatie om goed op te letten

Chloor is de grootste vijand van elastaan. Dat maakt chloorbestendigheid een belangrijk criterium bij de keuze van zwemkleding voor het zwembad. De keuze voor een hoog polyestergehalte helpt, omdat polyester de rest van de stof beschermt. Maar het elastaan blijft de kwetsbare component.

Een zwembroek waarvan het elastaan volledig is aangetast, voelt slap aan. De stof heeft geen terugveerwerking meer. De broek zakt af en past niet meer correct.

Veelgestelde vragen

Hoeveel procent elastaan is ideaal in zwemkleding? Voor de meeste zwemkleding is 10 tot 20% elastaan ideaal. Dat geeft voldoende stretch voor een goede pasvorm zonder de stof te kwetsbaar te maken. Meer dan 20% geeft meer stretch maar ook meer slijtage.

Is elastaan hetzelfde als spandex en lycra? Ja. Elastaan is de generieke naam voor de vezel. Spandex is de gangbare naam in Noord-Amerika. Lycra is de merknaam van DuPont. Alle drie verwijzen naar dezelfde polyurethaanvezel.

Waarom verliest mijn zwemkleding zijn elasticiteit? Chloor, hoge temperaturen en wasverzachter tasten elastaanvezels aan. Als het elastaan degradeert, verliest de stof zijn terugveerwerking. Afspoelen na gebruik en wassen op lage temperatuur verlengt de levensduur.

---

Meer over elastaan en verwante begrippen lees je in de glossary voor lycra en spandex.